Crisis? Nu instappen? Vastzetten? Bepaal zelf het juiste perspectief.

Banken vertrouwen op weg naar dieptepunt

HoogsteRente.nl, 3 juni 2010

Banken vertrouwen

 Het onderlinge vertrouwen van banken lijkt een dieptepunt te naderen. Europese banken stallen weer massaal hun geld bij de Europese Centrale Bank (ECB), in plaats van het aan elkaar uit te lenen.

Dat meldt de ECB in haar weekstaat, letterlijk een overzicht van wat zich aan geld binnen de bank bevindt. Uit die gegevens blijkt dat banken in de laatste week van mei voor niet minder dan 316 miljard euro in de kluizen van de ECB zetten – het hoogste bedrag ooit. Het vorige record stamt uit de week van 9 januari 2009, toen banken 315 miljard euro wegzetten bij de ECB.

Banken sparen bij ECB

Dat doen banken niet zomaar: het is een teken van angst. Zij vrezen dat andere banken grote afschrijvingen moeten doen op leningen, wat uiteraard ook voor henzelf betekent dat er afgeschreven moet worden. De banken stallen daarom liever hun geld bij de veilige ECB dan bij elkaar.

Dat de banken nauwelijks of eigenlijk geen winst maken op het geld dat ze bij de ECB stallen, vinden ze minder erg dan het risico dat ze anders met hun geld op de open markt zouden lopen.

De bedragen in de ECB-kluizen bereikten begin 2009 hoogtepunten vanwege de kredietcrisis. De Amerikaanse bank Lehman Brothers was omgevallen en niemand vertrouwde elkaar nog. Als je geld leende aan een andere bank, wist je niet zeker dat je dat terug zou krijgen. De LIBOR-rente (de tarieven die banken betalen voor het lenen van geld aan elkaar) schoten omhoog in die periode. De ECB was de veiliger optie.

Garantiefonds hersteld vertrouwen niet

De maatregelen die de ECB, de landen van de eurozone en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) namen, een garantiefonds van 750 miljard euro, hebben het vertrouwen duidelijk nog niet hersteld.

De kern van het wantrouwen zit hem in de grote begrotingstekorten in landen als Griekenland, ItalIë, Portugal en Spanje. De markten zijn er niet van overtuigd dat de nationale regeringen de politieke moed kunnen opbrengen om zeer impopulaire bezuinigingsmaatregelen vol te houden. In Spanje staan massale acties van vakbonden op stapel.

 Toenemend wantrouwen van banken onderling blijkt ook uit het oplopen van de London interbank offered rate (Libor). Dit tarief, dat de rente uitdrukt waartegen banken elkaar dollars lenen voor een periode van drie maanden, is voor het eerst in tien maanden boven de 0,5% gestegen. Hoe hoger deze rente is, hoe minder geneigd banken zijn om leningen aan elkaar te verstrekken.

Rente banken voorlopig laag

De Griekse crisis lijkt in veel opzichten op de crisis die uitbrak na het omvallen van Lehman. Ook toen was het wantrouwen bij banken zo groot, dat ze niet meer aan elkaar wilden lenen. Daardoor dreigden toen acute liquiditeitsproblemen.

Er is echter ook een belangrijk verschil met toen: de Europese Centrale Bank heeft een groot deel van het interbancaire geldverkeer overgenomen door op grote schaal tegen een lage rente geld ter beschikking te stellen. Hierdoor zal de geldstroom naar de banken niet snel stilvallen en kan de rente die banken elkaar onderling rekenen ook nooit meer zo hard oplopen als in de herfst van 2008.

Door de ruimhartige geldinjecties van de ECB kan er eigenlijk nooit meer een geldtekort ontstaan ‘Al kregen partijen die veel geld nodig hadden het vorige week wel moeilijker’, zegt Elwin de Groot, econoom bij Rabobank.

Banken VS geen geld aan Europese banken

Amerikaanse banken lenen ook niet meer aan Europese banken, waardoor er een tekort aan dollars dreigt te ontstaan. Om dat te ondervangen, stelt de Europese Centrale Bank sinds dit weekend ook onbeperkt dollars beschikbaar. Daarvan wordt op grote schaal gebruik gemaakt. De ECB heeft nu al voor 9,2 miljard euro aan dollars uitgeleend.

‘De dollarstroom tussen Amerikaanse en Europese banken was opgedroogd’, zegt William Lelieveldt, woordvoerder van de ECB. ‘Er is een algehele terughoudendheid bij banken om geld aan elkaar te lenen.’

Rente laag schulden hoger. Hoe lang nog?

Volgens Marcel Meijer, blogger op de vrijeconomie.nl, zorgt het reddingsplan voor een flinke groei van de kredietverlening. Tegenover al de liquiditeit die door de ECB in de markt gepompt wordt staan weer extra schulden. De kwetsbaarheid van het systeem neemt hierdoor verder toe (Europese landen zitten al met veel schulden en lopen hierdoor nog verder op). Echter door het vergroten van de geldhoeveelheid wordt de rente tijdelijk gedrukt. Maar bij een stijgende rente zullen de problemen groot zijn. En bij elk probleem dat op deze manier vooruit geschoven wordt, neemt de kwetsbaarheid verder toe.

 De Nederlandse Bank nuanceert de risico’s van de ECB-aankoop op haar website. Zie: http://www.dnb.nl/nieuws-en-publicaties/nieuwsoverzicht-en-archief/nieuws-2010/dnb234767.jsp

Citaten/ bronnen: FD, Volkskrant, Z24, vrijeconomie.nl, DNB.nl.